Wykłady kontra telefon: kto wygrani walkę o moją uwagę?

Próbujesz skoncentrować się na lekcji lub wykładzie, robisz notatki, odpowiadasz na zadane pytanie, może za chwilę o coś dopytasz… i w tym momencie słyszysz „pik-pik”. Powiadomienie? SMS? Może to nic ważnego, ale… Tak na chwilkę: tylko zerkniesz, szybko odpowiesz, oddzwonisz – przecież nie wypada, aby ktoś czekał. Nie możesz przegapić ważnego newsa, nowej relacji, ciekawego komentarza, interesującego zwrotu akcji w online’owej dyskusji. Zaraz, zaraz, ale o czym właściwie myślałeś? Gdzie jesteś? No tak, na lekcji, na wykładzie i… chyba trochę nie nadążasz… Brzmi znajomo? Prezentujemy czwarty film naszej akcji edukacyjnej „Nie daj się FOMO!”. Tym razem przyglądamy się stwierdzeniu: „Jak często korzystałeś z internetu (w tym mediów społecznościowych) podczas lekcji zdalnej, wykładu zdalnego w sposób niezwiązany z tą lekcją, wykładem”.

Przytoczone powyżej zdanie to jedno z pytań, które zadaliśmy w badaniu „FOMO 2021. Polacy a lęk przed odłączeniem podczas pandemii”.

Rysunek 1 wskazuje na znaczącą różnicę między odpowiedziami osób sfomowanych, a grupą ogólną – obrazuje silne powiązanie wysokiego poziomu lęku przed odłączeniem z wyższą częstotliwością korzystania z internetu i mediów społecznościowych w sytuacjach, które temu nie sprzyjają, takich jak m. in. uczestniczenie w lekcji/wykładzie online (36% odpowiedzi „często” i „zawsze” vs. 16% wśród ogólnej grupy internautów). Wyniki sugerują, że przymus sięgania po telefon, nawet w sytuacjach temu niesprzyjających, jest znacznie bardziej nasilony wśród wysoko sfomowanych badanych.

Zaabsorbowanie smartfonem podczas wymagających skupienia zajęć, jest najsilniejsze wśród dwóch najmłodszych grup badanych: 15-19-latków i 20-24-latków. To oni najczęściej potwierdzali, że często lub zawsze korzystają z internetu i mediów społecznościowych podczas zdalnych lekcji (45%), a sytuacja całkowitego odłączenia się od urządzeń cyfrowych w takiej sytuacji okazała się wręcz nieznana. Młodzi dorośli nieco rzadziej przyznawali się do używania internetu i mediów społecznościowych w czasie wykładów – nadal jednak deklarował to prawie co trzeci badany (28%). Grupą najrzadziej rozpraszającą swoją uwagę podczas spotkań były osoby z grupy 65+. Warto jednak zaznaczyć, że prawdopodobnie badani powyżej 24 r.ż. mieli znacznie mniej doświadczeń związanych z uczestnictwem w zdalnych formach kształcenia, nawet przy założeniu, że w trakcie pandemii wiele tego typu inicjatyw przeniosło się do sieci.

Przymus sięgania po smartfona jest bardzo demokratyczny – podczas zdalnych lekcji/wykładów sięgają po niego równie często zarówno mężczyźni, jak i kobiety (17% vs. 16%). Zdecydowanie częściej robią to badani z wykształceniem podstawowym i gimnazjalnym (40%), niż osoby z wykształceniem zawodowym (16%), średnim (14%) i wyższym (15%). Wynik ten potwierdza założenie, że sytuacja ta dotyczy przede wszystkim uczniów i studentów, jak również fakt, że czas przeznaczany przez nastolatki na aktywności online się zwiększa. W czasie pandemii  spędzały one w sieci średnio 14 godzin i 30 minut dziennie (czas poświęcany na lekcje zdalne oraz w czasie wolnym od nauki). Wygląda na to, że powiedzenie „jestem stale online”, w ciągłej gotowości do zaangażowania się w interakcje online, okazuje się dla tej grupy wiekowej coraz bardziej prawdziwe.

Przyjrzyjmy się pozytywnym odpowiedziom na pytanie „Jak często korzystałeś/aś z internetu (w tym mediów społecznościowych) podczas zdalnej lekcji/wykładu…” pod kątem miejsca zamieszkania. Zdecydowanie najczęściej „często” i „zawsze” wskazywali mieszkańcy małych miast – co piąty respondent (24%). Osoby mieszkające na wsi, w średnich, dużych i wielkich miastach udzielały twierdzących odpowiedzi rzadziej (odpowiednio: 14%, 14%, 19%, 15%) – co widać na Rysunku 3. Możliwe, że rozkład ten wiąże się z wymuszonym przez pandemię zdalnym charakterem nie tylko edukacji, ale również relacji rówieśniczych. Pamiętając o tym, że twierdząco na postawione przez nas pytanie odpowiedzieli przede wszystkim najmłodsi, wynik ten może oddawać skutki przeniesienia do sieci nie tylko formalnych lekcji czy wykładów, ale też życia społecznego całych klas i grup studenckich.

==================

Bibliografia

• Jupowicz-Ginalska, A., Kisilowska, J., Baran, T., Wysocki, A., Witkowska, M., & Lange, R. (2021). FOMO 2021: Polacy a lęk przed odłączeniem podczas pandemii – raport z badań. Warszawa [online] https://fomo.wdib.uw.edu.pl/download/2264/
• Lange R. (red.), (2021). Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów. Warszawa: NASK – Państwowy Instytut Badawczy [online] https://thinkstat.pl/publikacje/nastolatki-3-0-raport-z-ogolnopolskiego-badania-uczniow-2021-r